Yemeklerde, salatada, çorbada ve daha birçok yerde karşımıza çıkan domates, beslenmenin önemli bir parçası. Lezzetinin yanında domatesin birçok önemli faydası da var.

ABD'de yaşayan tecrübeli bir diyetisyen ve beslenme uzmanı olan, Beslenme ve Diyetetik Akademisi'nin sözcüsü Heather Mangieri, "domates, kalori içeriği oldukça düşük olmasına karşın besin yönünden oldukça zengin," dedi. Bazı vitamin, mineral ve bitkisel besinler için iyi bir kaynak sağlayan domateste, özellikle belirgin kırmızı rengini veren bir karotenoid olan likopen bol miktarda bulunuyor.

Kolombiya, Ekvador, Bolivya ve Şili bölgesinin yerel ürünü olan domates, İspanyol konkistadorları tarafından 1500'lü yıllarda dünyaya yayıldı.

Batılı toplumlar arasında domatesi ilk benimseyenlerden biri İtalyanlar. Domates, İtalya'da pomodoro, yani altın elma olarak biliniyor. Fransızlar ise domatese bazen pomme d'amour, yani "aşk elması" diyor.

Meyve mi sebze mi?

Domatesin meyve mi sebze mi olduğu sorusunun cevabı, sorduğunuz kişiye göre değişiyor. Bir botanist, tek bir döllenmiş tohumdan gelişmesi nedeniyle domatesin meyve olduğunu söyler.

Bir şef veya ABD'li politikacı ise buna katılmaz. National Geographic'e göre, 1886 yılında, bir domates ithalatçısıyla ilgili bir vergi davasında ABD Temyiz Mahkemesi domatesin sebze olduğu kararını verdi. ABD Tarım Bakanlığı, Ulusal Besin Veri Tabanı'nda domates ve domates ürünlerini sebze grubu altına listeliyor.

Domatesi sebze olarak görmemizin esas nedeni, tatlı olmaması.

Domatesin faydaları

Domatesin faydaları oldukça fazla. Zengin antioksidan içeriği olan domatesin kalp sağlığına, kemiklerin güçlenmesine, görmeye, sindirime, cilde, kanseri ve felci önlemeye, bilişse işleve, astıma ve sinir, kas ve hücre sağlığına faydalı olduğu biliniyor.

Domates ve zengin antioksidan içeriği

Domatesteki birçok bitkisel besin ve vitamin potansiyel antioksidan özelliğe sahip olsa da, bunlar arasında en çok öne çıkanı likopen. Archives of Biochemistry and Biophysics dergisinde yayınlanan bir çalışmada, araştırmacılar, tekli oksijeni (zararlı bir serbest radikal) etkisiz hale getirme konusunda en iyi karotenoidin likopen olduğunu belirledi. Bunun nedeni, karotenoidin serbest radikalleri devre dışı bırakmakta oldukça etkili olan özgün bir molekül şekline sahip olması.

Domates ve kanser önleyici etki

1999 yılında Journal of the National Cancer Institute dergisinde yayınlanan bir derlemeye göre domates ve likopen; prostat, akciğer, mide, pankreas, kolon ve rektum, yutak, ağız boşluğu, meme ve serviks kanserleri riskinin azalmasıyla ilişkili. Bu ilişkinin prostat, akciğer ve mide kanserleri çok daha güçlü olduğu ifade edildi.

Çok sayıda araştırma, domates ve prostat kanseri riskinin düşmesi arasındaki ilişkiye odaklandı. Örneğin, 50.000'e yakın erkek bireyin katıldığı, Journal of the National Cancer Institute dergisinde yayınlanan büyük ölçekli bir çalışma, domateste bulunan likopen ve prostat kanseri riski arasında ters bir ilişki olduğunu belirledi. Likopen seviyesi en düşük erkeklere kıyasla, likopen seviyesi en yüksek erkeklerdeki prostat kanseri gelişme olasılığının %21 düşük olduğu belirlendi.

Journal of Cancer Prevention dergisinde 2015 yılında yayınlanan birçalışma, likopenin mide kanseri riskini azalttığını belirledi.